Cz. II artykułu Joga, Hatha Joga, BKS Iyengar i jego metoda

B. K. S. Iyengar...

Indyjski mistrz Bellur Krishnamachar Sundararaja IYENGAR uważany jest za jednego z najwybitniejszych, współcześnie żyjących nauczycieli hatha jogi. Jego metoda zyskała miliony zwolenników na całym świecie.

Bellur Krishnamachar Sundararaja Iyengar urodził się 14 grudnia 1918 roku. W wieku 16 lat został wprowadzony w arkana jogi przez męża swojej starszej siostry - Sri T. Krishnamacharya, człowieka o nieprzeciętnych zdolnościach fizycznych, który nauczał jogi w pałacu Maharaji w Mysore. W 1936 roku, wówczas osiemnastoletni Iyengar został wysłany do Puny przez swojego Guru, aby uczyć jogi przez okres pół roku.

W Punie Iyengar zdecydował się praktykować z ogromnym oddaniem i poświęceniem, aby uzyskać wiedzę opartą na własnym doświadczeniu. Praktykował samodzielnie pracując nad wysubtelnieniem i przedefiniowaniem/przeformułowaniem asan by osiągnąć najwyższą perfekcję i precyzję w praktyce tych pozycji. Owa niespotykana precyzja zaczęła się odzwierciedlać w jego nauczaniu, co przysparzało mu kolejnych uczniów. Wtedy właśnie zaczęto postrzegać B. K. S. Iyengara jako nauczyciela jogi.

W 1966 roku zostało opublikowane "Światło jogi" – książka zawierająca opis wykonania klasycznych wersji asan oraz podstaw Pranayamy. Stanowi ona dziś kanon wiedzy na temat asan w tej tradycji. W całości poświęcone jest "Światło Pranayamy", które ukazało się w 1981 roku. Obie książki uzyskały miano współczesnej klasyki i zostały przetłumaczone na wiele języków. Pomimo początkowo surowej oceny postępów a następnie dokonań Iyengara na ścieżce jogi przez jego nauczyciela, Kishnamacharya ostatecznie uznał dokonania Iyengara, czemu dał wyraz rekomendując drugą jego książkę.

W Punie w 1975 roku został założony Instytut Jogi Iyengara nazwany imieniem żony Iyengara – Ramamani - i poświęcony jej pamięci. W latach 1975-86 Iyengar prowadził większość klas w Instytucie, następnie ograniczając je sukcesywnie. Pod koniec pozostał jedynie przy pracy z przypadkami medycznymi. Do uczniów Iyengara należeli: Yehudi Menuhin, Elżbieta – królowa Belgii.

Geeta, jego najstarsza córka, jego syn – Prashant oraz oddany uczeń Shah przejęli nauczanie w Instytucie. Wiedza zdobyta i – co ważne – wciąż rewidowana i doskonalona przez ciągle praktykującego Iyengara – jest przekazywana przez rodzinę Iyengarów oraz Shah coraz większej liczbie adeptów jogi z całego świata.

... i jego metoda

Nauczanie Iyengara przechodziło swoistą ewolucję od niezwykle dynamicznego i wręcz ognistego w tempie i energii prowadzenia zajęć, opartego na wielokrotnym powtarzaniu tej samej pozycji bądź sekwencji (Vinjasa) z naciskiem na przekraczanie własnych ograniczeń. Po praktykę prowadzoną spokojnie, nastawioną na precyzyjną i uważną pracę z kilkoma prostymi pozycjami. Dlatego metoda Iyengara to pełne spektrum pod względem dynamiki, głębokości pracy z ciałem, oddechem i umysłem. Jego wkład w rozwój nauczania asan i pranajamy jest trudny do przecenienia.

Po pierwsze Iyengar usystematyzował i sklasyfikował pozycje jogi. Opracował ich warianty klasyczne i przygotowawcze. Stworzył logicznie spójny system. Podzielił asany na kilka kategorii, z których pięć można uznać za podstawowe:

•    Pozycje stojące - szczególnie pomocne dla początkujących. Uelastyczniają i wzmacniają całe ciało, poprawiają stabilność, rozwijają wiarę w siebie oraz uczą stanąć na własnych nogach i to zarówno w sensie fizycznym, jak i psychicznym.
•    Wygięcia do tyłu - rozwijają czujność fizyczną i psychiczną, pobudzają. Dodają energii, zapału i chęci do życia oraz uczą przezwyciężać strach.
•    Skręty - działają odmładzająco na kręgosłup i organy wewnętrzne, otwierają nowe horyzonty przed umysłem.
•    Skłony do przodu - rozciągają i rozszerzają tył ciała. Ich efektem jest pogłębienie równowagi psychofizycznej, uspokojenie i wyciszenie. Masują organy brzuszne.
•    Pozycje odwrócone – efektywnie regenerują, wzmacniają siły obronne organizmu, a jednocześnie dodają odwagi i zapewniają stabilność emocjonalną.

W związku z pogrupowaniem pozycji i usystematyzowaniem pracy w nich mogła się rozwinąć sztuka tworzenia sekwencji. Od tego momentu można było uelastycznić podejście do zestawu asan. Zaczęły obowiązywać już nie konkretne sekwencje, ale reguły dotyczące łączenia asan z danej grupy. Sztuka ta doprowadzona przez Iyengara do mistrzostwa pozwala bezbłędnie osiągać zamierzony cel od terapeutycznego przez profilaktyczny po doraźne oddziaływanie na samopoczucie. W systemie Iyengara szczególną troską objęte są kobiety i dla nich opracowane zostały specjalne zestawy ćwiczeń na okres menstruacji, ciąży czy klimakterium.

Kolejną innowacją Iyengara jest wprowadzenie do praktyki asan przyrządów w postaci koców, drewnianych kostek, pasków, a co za tym idzie – umożliwienie czerpania dobrodziejstw płynących z wykonywania asan osobom o naturalnych konstytucyjnych ograniczeniach w ciele, osobom w różnym wieku i w różnym stanie zdrowia. Przyrządy te są stosowane również po to, by pogłębić pracę w pozycji. Niespotykana gdzie indziej precyzja instrukcji wymaga często użycia tego rodzaju pomocy dydaktycznych.

Podążanie za tymi precyzyjnymi instrukcjami wymaga ogromnej uważności i koncentracji. Wysiłek wkładany w wykonanie pozycji, skupienie i doznania pochodzące z, budzących się do życia, części ciała intensywnie ogniskują świadomość na teraźniejszości - na "tu i teraz". Zdaniem Iyengara w umyśle podczas wykonywania asany spontanicznie pojawia się stan medytacyjny.

Opracowała Katarzyna Pilorz